کودهای بیولوژیک

ریزوباکتری­های محرک رشد گیاه، تولید و سلامتی گیاه را از طریق مکانیسم های مختلف از جمله انحلال و افزایش زیست فراهمی عناصر غذایی، تحریک رشد ریشه و کنترل بیماری­های ریشه، تحت تاثیر قرار می­دهند. حدود یک دهه است که در کشور­های در حال توسعه، از زاد مایه ریزوباکتری­های محرک رشد گیاه استفاده می شود (Zehnder et al., 2001). هدف اصلي از توسعه فناوری زیستی در خصوص باکتری­های محرک رشد گیاه، افزایش جمعیت باکتری های موثر در خاک است که مي تواند به توسعه کشاورزي پايدار کمک کند و نیاز به استفاده از کودهای شیمیایی و آفت کش­ها کاهش می­یابد (Adesemoye & Kloepper, 2009). باکتری­های مفید فرا ریشه­ا­ی با سه ویژگی ذاتی زیر تعریف می­شوند : 1-  توانایی کلونیزاسیون ریشه را داشته باشند. 2- قادر به زنده مانی و رشد و تکثیر در ریزمکان­های سطح ریشه باشند تا توانایی رقابت با سایر ریزموجودات را داشته باشند. 3-  بتوانند فعالیت­های محرک رشدی را نشان داده و رشد گیاهان را افزایش دهند(Ahemad & Khan, 2011). مشخص شده است که باکتری­های ریزوبیومی در افزایش رشد گیاهان غیر لگوم نیز نقش دارند. شواهدی وجود دارد که جدایه­های ریزوبیومی توانایی افزایش رشد و عملکرد گیاه برنج را از طریق تغییر در مورفولوژی و فیزیولوژی ریشه دارند(Hussain et al., 2009، Hafeez et al., 2004، Gamalero & Glick, 2011). براي اينكه يك باكتري PGPR بتواند اثر مثبتي روي رشد گياه بگذارد بايد يك ارتباط نزديك بين باكتري و گياه ميزبان برقرار شود. درجه اين نزديكي با توجه به اينكه PGPR كجا و چگونه گياه ميزبان را كلونيزه مي‌كند متغير است. ارتباط بين PGPR و گياه ميزبان در دو سطح تقسيم‌بندي مي‌شود 1- فرا ریشه­ای 2- اندوفيتي (Vessey, 2003). نقش باکتری­های ریزوبیومی مولد ACC-دآمیناز را برای تعدیل اثرات سوء اتیلن تنشی در گیاه گندم بررسی کردند. نتایج نشان داد که مایه­زنی با این جدایه­ها باعث افزایش معنی­دار طول ساقه، طول ریشه، تعداد ریشه­های اولیه، وزن ریشه و ساقه نسبت به شاهد شد(رمضانیان و همکاران 1384 ، خسروی و همکاران 1387). در اثر مایه­زنی با جدایه­های برتر، عملکرد بیولوژیک و جذب عناصر غذایی فسفر، آهن و روی در این گیاهان به طور معنی­داری نسبت به شاهد افزایش نشان داد(علیخانی و همکاران 1382، اعتصامی و همکاران 1384).